Herontwerp papier- en kartonketen uit de startblokken

Posted by USI-Urban on april 14th, 2014 | No Comments

Jacqueline Cramer | Tijdschrift Milieu www.vvm.info | 2-2014

Download dit artikel als PDF

Bron: www.vvm.info

Naar een duurzame stad

Posted by USI-Urban on april 11th, 2014 | No Comments

Jacqueline Cramer | Stichting Maatschappij en Onderneming www.smo.nl | 7 april 2014

Het is vreemd om je eigen werk 20 jaar na dato weer te herlezen. Die ervaring bekroop me, toen ik de SMO uitgave Naar een duurzame stad opnieuw onder ogen kreeg. Toch was het een feest van herkenning. De inhoud blijkt nog steeds actueel. Alleen hebben we inmiddels wel veel meer technische en praktische kennis opgebouwd.

De SMO uitgave Naar een duurzame stad is geschreven in 1994. Het was een optimistische tijd, vlak na de belangrijke Rio milieu-conferentie van 1992. In navolging van het Brundtland rapport ‘Our Common Future’ stond tijdens die conferentie het streven naar een duurzame ontwikkeling centraal. We realiseerden ons dat het milieuvraagstuk niet kon worden opgelost zonder daarbij het verband te leggen met de economische tegenstellingen wereldwijd. We waren ons terdege bewust van het feit dat onze ecologische voetafdruk mede bepaald werd door wat we aan grondstoffen importeerden, vaak gewonnen onder sociaal en ecologisch slechte omstandigheden. Om duurzame ontwikkeling te realiseren, moesten daarom milieu, economie en menselijk welzijn hand in hand gaan.

Duurzame Ontwikkeling

Het begrip ‘duurzame ontwikkeling’ verenigde de deelnemers aan de Rio conferentie. Maar wat dit begrip concreet betekende, moesten we nog uitvinden. Wel was er ook toen al een roep om acties op lokaal niveau te omarmen. Daar ligt immers de basis van alle verandering. Er werd een Lokale Agenda 21 geformuleerd waarin steden opgeroepen werden om duurzaam te gaan handelen. Het argument dat een steeds groter deel van de wereldbevolking in steden zou gaan wonen (nu 50% en in 2015 rond 75%) speelde toen echter minder.

Destijds vertaalden we het begrip duurzame ontwikkeling in woorden als ‘integraal ketenbeheer’ en ‘het sluiten van stofkringlopen’. Nu noemen we dat ‘cradle to cradle’ en het streven naar een circulaire economie. Maar de essentie van hetgeen ons inhoudelijk voor ogen stond, was nauwelijks anders.

We wisten dus inhoudelijk wel wat een duurzame stad zou kunnen zijn, maar hadden er nog weinig technische en praktische ervaring mee. In de SMO-uitgave hield ik een pleidooi voor het formuleren van duurzaamheidsstrategieën op de belangrijkste actieterreinen: energie, water, mobiliteit, afval en leefbaarheid. De voorbeelden die ik gaf, waren toen nog redelijk futuristisch. Het ging over energiezuinige woningen en over het sluiten van de afvalkringlopen.

Gelukkig zijn we inmiddels een stuk verder. We kunnen nu energieneutrale, of zelfs energieleverende, woningen bouwen. Ook zijn we technisch in staat om een groeiend aantal afvalstromen grotendeels terug te brengen in de kringloop en vergaande zuivering van afvalwater toe te passen met terugwinning van grondstoffen als gevolg. Het grote probleem waar we nu voor staan, is ervoor te zorgen dat wat er technisch op het niveau van een huis of afvalstroom op kleine schaal kan, wordt opgeschaald tot het niveau van een wijk of zelfs een hele stad. Dat vergt een hele andere aanpak. Het gaat dan niet meer om een individueel bedrijf dat een duurzaam product op de markt brengt, maar om een consortium van bedrijven dat grootschalig een transitie naar een duurzame wijk in gang weet te brengen. Dit vergt nieuwe vormen van samenwerken en andere juridische en financiële arrangementen.

De ervaring leert dat zo’n transitie niet lukt zonder betrokkenheid van de mensen in die wijk. Ook zij moeten het belang en het positieve ervan inzien. Bewoners zijn als geen ander in staat om die beweging van onderop tot stand te brengen. En dat zie je ook steeds meer gebeuren. Het zijn burgers die in actie komen om hun wijk op een duurzame leest te schoeien. Ze kopen gezamenlijk zonnepanelen in en installeren die op hun daken. Ze starten acties om energiebesparing collectief aan te pakken. Dat zijn positieve ontwikkelingen die volop de ruimte moeten krijgen.

Conclusie

Het streven naar duurzame ontwikkeling is in twintig jaar tijd wel ingezonken in onze maatschappij. Bedrijven snappen dat ze zuinig moeten omgaan met energie en grondstoffen en dat dit in hun eigen belang is. Burgers hebben intuïtief een zelfde gevoel. Maar hoe we met zijn allen de oude economie achter ons kunnen laten en kunnen toegroeien naar een duurzame economie, is een gigantische uitdaging. Veranderingen op het niveau van wijken of zelfs steden vinden plaats in weerwil van bestaande structuren en culturele gewoonten. Alle verandering betekent afscheid nemen van het oude. Gezien het feit dat dit botst met gevestigde belangen en instituties, zal het proces van verandering geleidelijk gaan. Toch zien we steeds meer steden die zich sterk maken voor een gezonde en duurzame stad en concrete acties daarop ondernemen. Energieneutrale wijken, een circulaire stad waarin afval weer grondstof wordt, duurzame mobiliteit en groen in de stad zijn realistische ambities geworden. Hoe hardnekkig veranderingsprocessen ook zijn, we zien wel degelijk dat in steden duurzame ontwikkeling gaande is. Was in 1994 een duurzame stad nog grotendeels theorie, in 2014 wordt het stapje voor stapje praktijk.

Slim net moet goedkoper worden

Posted by USI-Urban on maart 20th, 2014 | No Comments

Norbert Cuijper | Ensoc Magazine Ensoc.nl | voorjaar 2014

Download dit artikel als PDF

Bron: www.ensoc.nl

Earth Hour City Challenge

Posted by USI-Urban on februari 25th, 2014 | No Comments

Op 27 maart vindt de finale van de WWF Earth Hour City Challenge plaats, dan wordt in Vancouver Canada uit 33 steden in 14 landen de Global Earth Hour Capital 2014 gekozen.

Er dingen dit jaar geen Nederlandse steden mee in de competitie. Uw stem is echter wel belangrijk omdat daardoor een beter beeld ontstaat van de globale duurzame stad. Ook is er een mogelijkheid om zelf suggesties voor duurzame steden aan te dragen. Ga daarom snel naar www.welovecities.org om op een van de duurzame steden te stemmen en uw suggesties te delen.

Het De Breed Kreiken Innovatiefonds is opgericht door De Breed & Partners en wordt beheerd door het Prins Bernhard Cultuurfonds.banner234x60

Talentvolle afgestudeerde academici (MA) en HBO’ers (BA) uit alle disciplines kunnen in aanmerking komen voor een Cultuurfondsbeurs.

Cultuurfondsbeurzen zijn bedoeld voor vervolgopleidingen in het buitenland met een minimale duur van een jaar die leiden tot een tweede Mastertitel of een aanverwante graad en voor vervolgonderzoek in het buitenland met een minimale duur van drie maanden.

Met de Richtlijnenwijzer test u of uw aanvraag voldoet aan Cultuurfondsbeursrichtlijnen.
Ga naar de Richtlijnenwijzer

Behandeling aanvragen: éénmaal per jaar, in de vergadering van de beurzencommissies van het landelijk fonds uiterste inzendtermijn 1 april.

Voor meer info: www.debreed.nl/de-breed-kreiken-innovatiefonds & www.prinsbernhardcultuurfonds.nl

De circulaire economie raakt alle sectoren van de Nederlandse economie. Maar welke materiaalstromen hebben nu prioriteit en dragen het meeste bij aan de circulaire economie? Deze vraag staat centraal in het vierde Circular Economy Lab, georganiseerd door het Utrecht Sustainability Institute. Het lab wordt gehouden op 22 april van 20.00 – 22.00 uur in de Aula van het Academiegebouw, Domplein, Utrecht.

Uitgangspunt van dit lab is het onlangs verschenen rapport ‘Towards the circular economy vol. 3’ van de Ellen MacArthur Foundation en McKinsey. In dit rapport worden vier materiaalcategorieën benoemd als bouwstenen voor de circulaire economie:

  • Golden Oldies: Materialen die bekend staan om hun hoge recycling percentages, zoals papier en glas. Duurzaamheidswinst is te behalen door de kringloop (nog) beter te sluiten.
  • High Potentials: Materialen met grote productie- en afnamevolumes waarvoor het recyclingsysteem nog onvoldoende is ontwikkeld, zoals polymeren.
  • Rough Diamonds: Bijproducten die in grote volumes bij diverse productieprocessen ontstaan, zoals CO2 en voedselrestanten. Valorisatietechnologieën om dit procesafval te hergebruiken zijn sterk in opkomst.
  • Future Blockbusters: Innovatieve materialen die de potentie hebben om door te breken in de markt, zoals 3D-printing – en bio-based materialen.

Deze vier materiaalcategorieën zijn volgens de auteurs de voornaamste potentiële bouwstenen voor de circulaire economie. De gezamenlijke inspanning van enkele grote marktspelers zou voldoende moeten zijn om sluitende circulaire business modellen te realiseren.

Het doel van het lab is om op basis van het rapport ‘Towards the circular economy vol. 3’ de volgende vragen te beantwoorden:

  • Kunnen de deelnemers aan het lab zich vinden in de conclusies van het rapport?
  • Zijn de genoemde materiaalcategorieën ook voor Nederland het meest essentieel om tot een circulaire economie te komen?

Ontvangst vanaf 19.30 uur, het programma start om 20.00 uur. De avond wordt om 22.00 uur afgesloten met een netwerkborrel.

Deelname is gratis, meldt u direct aan voor deze bijeenkomst.

Programma:

Moderator: Jacqueline Cramer, directeur Utrecht Sustainability Institute

19.30 uur
Ontvangst met koffie en thee

20.00 uur
Introductie Circular Economy Lab 4 – Bouwstenen voor de circulaire economie in Nederland
Sander de Vries, cluster manager grondstoffen Utrecht Sustainability Institute

20.05 uur
STAP 1: DE VIER BOUWSTENEN
Samenvatting van het rapport ‘Towards a circular economy vol. 3’ en visie op de stand van zaken in Nederland
Ernst Worrell, professor Energy, Resources & Technological Change Copernicus Instituut
Gevolgd door discussie o.l.v. Jacqueline Cramer met Ernst Worrell en de zaal

20.35 uur
STAP 2: STAND VAN ZAKEN IN NEDERLAND
Paneldiscussie o.l.v. Jacqueline Cramer met drie experts op het gebied van grondstoffenschaarste en circulaire economie:
Ton Bastein, programmamanager grondstoffenschaarste TNO
Guido Braam, directeur Circle Economy
Maayke-Aimée Damen, research & development INSID
Douwe Jan Joustra, managing partner OPAi
Gevolgd door discussie o.l.v. Jacqueline Cramer met panelleden en de zaal

21.15 uur
STAP 3: NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE
Jacqueline Cramer gaat actief in discussie met vertegenwoordigers van de vier genoemde materiaalcategorieën in de zaal over de belemmeringen en kansen van hun branche om toe te groeien naar een circulaire economie. Welke ambities hebben zij en hoe zijn deze te realiseren? De overige deelnemers worden van harte uitgenodigd om deel te nemen aan de discussie.

22.00 uur
Afsluiting en netwerkborrel

Het Lab is onder andere interessant voor marktpartijen, beleidsmakers die te maken hebben met duurzaamheidsdoelstellingen, en voor studenten die geïnteresseerd zijn in de transitie naar een duurzame samenleving. Voor wetenschappers biedt het lab een uitstekende gelegenheid hun kennis en ideeën te toetsen aan de ontwikkelingen in het veld.

Deelname is gratis, meldt u direct aan voor deze bijeenkomst.

Lees meer:
- Circular Economy Labs projectinformatie
- Circular Economy Labs debatavonden
- Lab 1: E-waste
- Lab 2: Bouw- en sloopafval
- Lab 3: Papier en karton

Energietransitie door coalitievorming

Posted by USI-Urban on februari 9th, 2014 | No Comments

Anne Luijten & Agnes Franzen | Gebiedsontwikkeling.nu | 28 januari 2014

Download dit artikel als PDF

Bron: www.gebiedsontwikkeling.nu

Via het Máxima Centrum de natuur in wandelen

Posted by USI-Urban on februari 4th, 2014 | No Comments

Dennis Christmas en Jacqueline Cramer in Get Connected | Economic Board Utrecht (EBU) | NR 7 | Jan 2014

E-waste 2.0 Challenge – hoe gaat het nu met de winnaars?

Posted by USI-Urban on december 3rd, 2013 | No Comments

Bijna twee maanden geleden werden de Shop & Drop App van Francien Eppens en de E-waste Scholieren Race van Timmy de Vos & Sarah Rombouts verkozen tot winnaars van de E-waste 2.0 Challenge. Francien en Timmy wonnen ieder een budget van € 10.000,- voor het realiseren van hun idee, beschikbaar gesteld door Wecycle, evenals 3 maanden professionele begeleiding bij het opstarten van hun bedrijf bij UtrechtInc.  Inmiddels zijn ze allebei druk aan de slag. Benieuwd hoe het nu met hen gaat en wat ze in de tussentijd hebben gerealiseerd?

Blog Francien: Na de winst…
Vol energie en adrenaline werd ik de volgende ochtend wakker. Zin om meteen iedereen te bellen, afspraken te maken, gesprekken te voeren en samen met mijn partners de SHOP&DROP app te gaan ontwikkelen. Maar oh ja, ik ging op vakantie met mijn vriend. Die hadden we namelijk uitgesteld vanwege de Challenge…
>> lees de blog van Francien

Blog Timmy: Eindelijk knallen met de E-waste scholieren race!
Wat een dag was het 17 oktober. Voor mij in ieder geval een dag vol met dingen waar ik enorm trots op ben. Gehaast, samen met twee collega’s reisde ik van Tilburg naar Utrecht om de E-waste scholieren race te gaan presenteren op de E-waste Challenge. Ineens werd het allemaal wat spannend en kwam de presentatie wel erg snel erg dicht bij…
>> lees de blog van Timmy

De komende maanden blijven wij Timmy en Francien volgen, evenals de overige genomineerden van de E-waste 2.0 Challenge. Regelmatig zullen wij op onze website www.usi-urban.nl en via social media updates plaatsen.

Over de Circular Economy Labs
De E-waste 2.0 Challenge was het eerste lab in een serie van vijf debatavonden, die zijn bedoeld om de circulaire economie in een aantal belangrijke sectoren een duidelijke plaats op de agenda te geven en richtingen te verkennen met betrokkenen om de circulaire economie tot stand te brengen.
Vorige week vond het tweede lab met het thema Recycling van Bouw- en Sloopafval plaats. Meer informatie en de uitkomsten van deze avond vindt u hier: http://usi-urban.nl/2013/12/03/persbericht-bouw-en-sloopsector-slaat-handen-ineen-voor-verduurzaming/

De eerstvolgende bijeenkomst met het thema Recycling van Papier & Karton zal plaatsvinden op dinsdag 28 januari in het Academiegebouw in Utrecht. Kijk voor meer informatie en direct aanmelden op: http://usi-urban.nl/events/circular-economy-lab-deel-3/

Meer informatie over de Circular Economy Labs: http://usi-urban.nl/2013/09/28/circular-economy-labs/

 

Op 12 november boog het Sustainable Finance Lab zich over ‘De Schuldvraag’.

Hoe komt de westerse wereld van de ongekende schuldenberg af? En hoe voorkomen we dat we ons in de toekomst weer zo diep in de schulden steken? Op deze eerste publieksavond van het ‘Schuldvraag’-project keek het SFL naar Nederland.
Waarom is juist ons land zo hard geraakt? Wat is de schaduwzijde van economische succesnummers uit het recente verleden als de snel groeiende financiële sector, stijgende huizenprijzen en de loonmatiging?

Ewald Engelen (lid Sustainable Finance Lab, hoogleraar financiële geografie aan de UvA) analyseerde en ging op zoek naar een nieuw en duurzaam verdienmodel voor Nederland. Alexander Rinnooy Kan (hoogleraar economie en bedrijfskunde aan de UvA, voormalig SER-voorzitter) en Jaap Smit (voorzitter CNV) reageerden en gingen met Ewald Engelen, Cees Oudshoorn (directeur beleid VNO-NCW) en de zaal hierover in debat. De bijeenkomst werd gemodereerd door Rens van Tilburg (Sustainable Finance Lab).

Hier leest u een verslag van de avond, vindt u de slides en hieronder kunt u de bijeenkomst terugkijken.


Video-opname bijeenkomst 12 november | De Schuldvraag – Naar een duurzaam verdienmodel voor Nederland

De volgende bijeenkomst van het SFL vindt plaats op maandag 2 december in de Rode Hoed in Amsterdam. Het programma vindt u hier.


COB-rapport: Slimme regie op de ondergrond

Posted by USI-Urban on november 29th, 2013 | No Comments

Slimme-regie-op-de-ondergrond-COB-2013-11-27-webAuteur: Jacqueline Cramer et al.
Uitgave: COB, November 2013

Samenvatting

Op bijeenkomsten van het COB-platform Ordening en Ondergrond bleek dat er zowel bij marktpartijen als overheden grote behoefte is aan (betere) regie op de ondergrond. Op basis van praktijkervaringen zijn daarom randvoorwaarden en aanbevelingen geformuleerd die samen met veel voorbeelden uit de praktijk deze handreiking vormen.

Door regie te voeren op ondergronds ruimtegebruik kunnen we veel problemen voorkomen. Noodzakelijke activiteiten blijven inpasbaar, burgers ondervinden geen onnodige hinder en de plannen van overheden en bedrijfsleven komen niet in de knel. De vooronderstelling dat alles met betrekking tot de ondergrond maakbaar is, gaat niet meer op: we moeten keuzes maken, liefst in een vroeg stadium. Hiermee ontstaan ook kansen op integrale oplossingen, die zeker in tijden met beperkte financiële middelen meer dan welkom zijn. De handreiking Slimme regie op de ondergrond onderstreept het belang van regie en biedt concrete handvatten voor degenen die regie willen gaan voeren.

Voor meer informatie & om het rapport als print te bestellen of gratis te downloaden: http://www.cob.nl/kennisbank/webshop/artikel/slimme-regie-op-de-ondergrond.html

Fotowedstrijd ‘Nachtelijk landschap Utrecht’

Posted by USI-Urban on november 29th, 2013 | Reageren uitgeschakeld

provincie_utrecht_fc

De provincie Utrecht daagt alle inwoners uit om een foto in te sturen van ons nachtelijk landschap. Welke invloed heeft verlichting op de nacht en hoe breng je dat in beeld? De winnende foto’s worden op groot formaat ingelijst en tentoongesteld op de expositie ‘Lichtpuntjes’ die van 11 februari tot 24 maart 2014 in het provinciehuis te zien is. Na afloop krijgen de winnaars de foto mee.

De uiterste inzenddatum is zondag 5 januari 2014.

Klik hier voor meer informatie.

Circular Economy Lab deel 2 – Bouw- en sloopafval

Posted by USI-Urban on november 15th, 2013 | No Comments

CEL logoHoe kunnen succesvolle praktijkvoorbeelden van duurzaam slopen en renoveren opgeschaald worden naar landelijk niveau?
Dit is de centrale vraag van het Circular Economy Lab dat het Utrecht Sustainability Institute organiseert op 28 november in het Academiegebouw in Utrecht.

Video:
Bekijk hieronder de video-opname van het Circular Economy Lab Bouw & Sloop
Terugzien

Programma:
De ervaringen van ‘Cirkelstad’ (Rotterdam), waar duurzaamheidswinst wordt geboekt door ketensamenwerking, vormen het uitgangspunt. Door ketensamenwerking tussen de woningcorporatie Woonbron, het duurzaam sloopbedrijf Oranje, materiaalrecycler Holcim en de Stadsreinigingsdienst Roteb werd een sluitende business case gerealiseerd. Een consortium van partners in de bouwketen en Aedes, vereniging van woningcorporaties, proberen momenteel gezamenlijk om Cirkelstad op te schalen. Hun ervaringen worden tijdens het lab gedeeld met de aanwezigen.

Daarnaast zullen woningcorporaties die duurzaam slopen en renoveren overwegen, aan het woord komen om de voors en tegens in hun besluitvorming te bespreken. Vanuit het publiek kunnen vragen en/of problemen worden voorgelegd die betrekking hebben op alle spelers in de keten. Het doel is om tijdens het lab te komen tot concrete handvaten voor daadwerkelijke toepassing en gezamenlijke acties om duurzaam slopen en renoveren op te schalen naar landelijk niveau. Deze avond is tevens de start van een actief netwerk waarin participanten van elkaar kunnen leren door kennis en ervaringen uit te wisselen, een zgn. ‘community of practice’.

19.30 uur
Ontvangst met koffie en thee

20.00 uur
Introductie Circular Economy Lab – Recycling van bouw- en sloopafval
Sander de Vries, cluster manager grondstoffen, Utrecht Sustainability Institute

20.05 uur
Case: Rotterdam Cirkelstad – best practices & lessons learned
Karin Schrederhof, directeur Woonbron – succesvolle business case voor de hele keten, financiële obstakels overwinnen
Michel Baars, bedrijfsdirecteur Search – overwinnen van organisatorische en technische hobbels

20.40 uur
Paneldiscussie: belemmeringen en oplossingen aan de vraagzijde
moderator: Jacqueline Cramer, directeur Utrecht Sustainability Institute
Jurgen van de Laarschot, senior projectontwikkelaar Eigen Haard
Esther Engelen, senior adviseur vastgoed De Alliantie
Bart Snijders, ontwikkelaar regio Leiden Portaal Vastgoed Ontwikkeling
Hans Hoogervorst, adviseur vastgoed & duurzaamheid Elkien

21.10 uur
Paneldiscussie met de zaal: belemmeringen en oplossingen aan de aanbodzijde
moderator: Jacqueline Cramer, directeur Utrecht Sustainability Institute
Gilbert Isabella, wethouder RO & wonen Gemeente Utrecht (onder voorbehoud)
Dinro Hobbel
, directeur Oranje
Fred Snel, directeur Van Nieuwpoort Bouwgrondstoffen
Koen de Snoo, directeur Duurzaamheid Ministerie van I&M

21.40 uur
Gezamenlijk vervolgacties formuleren
Start ‘community of practice’

22.00 uur
Afsluiting en netwerkborrel
 


Partners in het project Bouw- en Sloopafval zijn:

- Utrecht Sustainability Institute (USI)
- Universiteit Utrecht
- NVTB
- Van Nieuwpoort Bouwgrondstoffen
- Oranje BV
- Dutch Green Building Council
- Aedes
- TNO
- BRBS
- Van Gansewinkel
- Bouwend Nederland
- Strukton
- Search
- Ministerie van BZK
- Ministerie van I&M


Lees meer:
- Circular Economy Labs projectinfo
- Circular Economy Labs debatavonden
- Lab 1: E-waste
- Lab 3: Papier & karton


Nieuwsarchief

Agenda

<< Apr 2014 >>
maandinswoendondvrijzatezond
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 1 2 3 4